DERIVADA

ESTA E UNHA HISTORIA DE MATEMATICAS

…derivada do xinete polo cabalo sen derivar menos derivada do cabalo polo xinete sen derivar, partido polo cabalo o cuadrado. Estaballe vindo o sentido como lle ensinara a facer a derivada dun cociente de duas funcións o profesor de matemáticas: ven sendo coma se tiveramos un xinete e mais un cabalo…sentía dor no peito, semellaba que lle faltaban as pernas, abreu os ollos e decatouse que estaba debaixo do cabalo…estaba partido en anacos: alí unhas pernas, acolá uns brazos…coidaba que o fixera ben, polo menos estaba partido polo cabalo….

OLLOS

Non sei onde, nin quén, nin cando, nin como; só sei que alguén dixo: os ollos non se chaman ollos porque ti os vexas, chamánlle ollos porque son eles os que te ven a tí.
Ti tes que ser Laura; ¿sabes por qué?…Porque os ollos, que se chaman así porque eles vente a tí, dixeronme que a rapaza que está detrás deles nesta foto ven sendo de María e de Antonio; bicos a María e mais o Antonio por ter a Laura detrás duns ollos tan fermosos.

O PILOTO

Este é o Antonio cando era pequerrecho, os seus irmáns chamábanlle Piloto; despois sen saber por que nin por que non todos rematamos chámandolle do mismo xeito. Antonio tiña cara de rillote e era mais pillabán ca unha ducia de nenos xuntos. Dunha vez contoume unha historia de cando levara uns portugueses a miña casa, e de como polo camiño foise facendo amigo deles falándolle de xogadores coma Eusebio, Coluna e Torres; fálabame da súa tía María, a miña nai, fálabame do Patio de Madres, da calle do Hórreo; fíxome lembrar tantas cousas que tiven que escrivir o e-mail que él me mandara. Ollando este retrato coido que podía ser, sen dubida ningunha, o comandante dun avión de Ibería con algunha xente da sua tripulación; semella o xefe dun pelotón de soldados dando novidades ao seu superior; todos co seu xelado na man dereita, coma se fose o fusil, e todos cheos de fachenda. Verdadeiros profesionais, comedores de xelados, en perfecta formación. Quizais ningún deles se lembre, ou si, se era un xelado da Xixonenca ou da Ibense; o que si han de lembrar era o ben que sabían aqueles condenados. Eran tempos nos que había poucas cousas; ainda que tiveramos pouquiñas, cando tiñamos algo semellaba que tiñamo-lo mundo enteiro nas nosas mans. Unha aperta o Antonio e tamén as outras primas da foto.

O LOBO DO CONTO

ESTA E UNHA HISTORIA PARA MAIORES

Era pola tardiña a piques de caer a noite, coma todolos dias, o sarxento Ruiz saia do cuartel e metiase a través do monte para ir a casa da sua avoa que andaba coa saude un chisco estragada. Ainda ven non se meteu por un camiño estreito veu un lobo pasar de lonxe. Lembrouse do conto de Caperuchiña Vermella e veulle un sorriso;¡manda carallo!, os seus anos ocorrerselle semellante parvada. Entroulle un chisco de presa, apurou o paso e de seguida chegou a casa; abreu a porta e subeu o cuarto, había pouca luz; a sua a voa estaba sentada na cama e coa almofada detrás do lombo. Non semellaba a de sempre:¡cacho ollos tiña!, ¡e que orellas!, tan grandes coma as canizas dun carro; a boca mesmo semellaba o burato por onde se metia o pan no forno. Veulle outra vez ao sentido o conto de Caperuchiña; non quixo preguntar nada: non quixo saber nin dos ollos, nin das orellas, nin da boca. Sacou a pistola da cartucheira e zorregoulle tres tiros na testa; non había dubida era o cabrón do lobo que remataba de merendar a sua avoa. Despois do terceiro tiro sinteu a campá da igrexa tocar a morto; a porta da casa abaneaba coma se alguén quixera abrila; botou a cabeza pola ventá e alí estaba o lobo tentando esnaquizar a porta coas patas e mailos dentes… .

Eu, Ti, El…

Pois non, non se podía dicir dese xeito. Despois de algunhas noites escuras e longas, un día pola mañán cediño correuse a nova que non se podía dicir: Eu, Ti, El, Nos, Vos e Eles. Polo visto era unha vergoña ver rapaces pequenos, maiormente nas aldeas, coa roupa rachada e con zocos cheos de bosta falar dese xeito. De primeiro semellaba un conto, pero pouco a pouco decatamonos que nono era; tivemos que ir a escola e a mestra mandabanos dicir: Yo, Tu, El, Nosotros, Vosotros, Ellos. Os meirandes seguian falando coma antes; para que non deixaran de traballar tiñamos que ser os pequerrechos os que lle ensiñabanos a dicir Eu,Ti…doutro xeito; seica era “hablar castellano”. Cando chegabamos a casa xa non sabiamos se Eu era Yo, se Tú eras Tí, se Nos eramos Nosotros, ou se Nos eramos Vos. Decataime do mal que nos sentiamos cando ,sendo xa grande, un día sentín a un tal Uxío que contaba contos. Dicía que unha vez sentira petar na porta da súa casa, preguntou quen era e dixeronlle: Yo; abreu a porta, e mecagoendiola resulta que era El. E agora digo eu se foras Ti o que petaras tamén ias dicir Eu cando che preguntaran quen eras; o que contaba o conto volvería dicir: mecagonodemo era El o que petaba. Se os que petaran dixeran: somos Nos; o do conto cando abrira a porta seguro que ia dicir: mecagendiola, agora son Eles…

TRIUNVIRATO ?

Unha vez era un sitio que lle chamaban Pontus Veteris, había moita, moita xente; había tres cidadáns que querían mandar mais ca todos xuntos; Miguel Anxo dicía: Pontus Veteris ciudad pensada para ti, Tareixa dicía: xuntos faremos mais, e o tal Telmo dicía: confianza e futuro. Eles xa sabían un chisco do que era mandar: Miguel Anxo mandara oito anos axudado por Tareixa, Telmo viña de mandar nun sitio a carón do mar. Pasaran catro anos e lembraronse de que tiñan que facer un campionato para ver quen volvía a mandar. Cada quen falou cos seus amigos; entre todos escolleron coma dia para xogar o 28 de maio do 2007; todos estaban moi ledos, cada un botaba contas de cantos goles ia meter, todos coidaban que ian gañar por unha morea deles. Amañeceu o día 28 coma moitos outros días; os tres sabían o que desxeban, pero ningún sabía o que pasaría. A xente do pobo case toda sabía a quen quería, non sendo algúns que souberon a ultima hora que había un campionato e ainda non sabían moi ben quen xogaba. Escolleron unhos cuantos locais e chamaronlle “colexios electorais”, a xente entraba neles, pero non ia a estudar; escollían uns papeis cheos de nomes, habiaos de mais de tres castes, escollían o que mais lle gustaba e metianos nunha urna; a eso das oitos da tarde xa non deixaron entrar a ninguén, e pecharon as portas; nun deles oubin a un home que debía de saber latín e dixo:”alea jacta est”, que disque ven a ser algo asi coma: “a sorte está botada”. Ata ven entrada a noite non se soubo quen gañara, uns e outros andaban a dicir os resultados que eles coidaban que ian a sair; o primeiro todos gañaban, despois uns foron gañando mais e outros menos. O remate foi cando se soubo os goles que metera cada un: O tal Telmo metera doce; mecagoendiola dixeron Tareixa e mailo Miguel Anxo, se xuntamos os nosos goles temos trece e fodemos a Telmo; asi o fixeron e dixeron que gañaban eles xa que tiñan trece. Telmo dicía que tiña que gañar porque fora o que mais goles metera, Tareixa e mais Anxo dixeronlle que o regulamento do campionato deixaba xuntar os goles dos que tiñan menos, e se xuntaban mais cos que tiña o que gañaba, daquela gañaban eles. Telmo tivo que calar. Tareixa dixolle a Miguel Anxo que mandara él porque tiña mais goles, pero como somentes lle levaba un tiñan que xogar a: “ti dasme unha cousiña a min, e eu douche unha cousiña a ti”. Asi estiveron xogando todo o mes de San Xoan e ainda están xogando no mes de Xullo, non hai maneira de que a un lle gusten as cousas que lle da o outro, nin a o outro as que lle da un. Miguel anxo quixo poñer as cartas boca arriba e xuntouse con Tareixa e malo Telmo, quería facer unhas cousas que lle conviñan. Telmo dixo que de ningun xeito; Tareixa dixo que namentras non remataran o xogo de “ti dasme..a ti”, non había nada de que falar. A xente que estivo seguindo o campionato xa comenza a cansar, hai moitos que din que non sería mala cousa coller as mellores promesas de cada un e xuntalas nunha saqueta, darllas os tres para que as lean, e dicirlle: aqui tedes o que hai; se fostes a escola tedes que lembrar que os romanos xuntaronse por duas veces tres e tres para mandar, de principio non lles foi mal de todo, pero a cousa non rematou ben. A ver que facedes, ou vos xuntades, ou só vai mandar un polo carallo. Facede como vexades; dentro de catro anos se cadra tirades polos pelos por non facer o que tiñades que facer…

CARIÑO DE NAI

Eu non agarimo a miña mai. A miña mai non me agarima a min.

Eu agarimo a miña mai. A miña mai agarimame a min

Pica nas fotos

ANDURIÑA

En Galicia un día eu escoitei
unha vella historia, nun café.
Era dunha nena que da aldea, se escapou.
…Anduriña nova que vóou…

Choran ó pensar, ¿onde andará?
Mais ninguén a quere ir buscar.
Anduriña lle chamaron, os que alí deixou
torna pronto ó porto, ¡por favor!…

Un velliño fala xunto ó lar,
di-me moi baixiño e sin maldade.
Anduriña e nova… Voltará, ¡xa-o verán!
Probe paxariño, sen plumar…

Nun día calqueira, pousará.
Seu misterio, xa non o será.
O nome Anduriña, xa xamais, llo dirán.
Pero mentres tanto, ¿onde vái?

Anduriña ¿onde vái?… Anduriña ¿onde vái?…
Anduriña… ¿Onde vái?…

---

Un dia destes estiven escoitando a cantiga Anduriña, de Juan e Junior. Lembreime da casa na que nacín en Dorvisou; lembrei aquela palleira que tiña todo o ancho da eira; lembrei aquel teito de madeira cheo de vigas e niños de anduriñas; lembrei aqueles paxariños, que voaban a rente do chan, e berraban coma tolos para escorrenta-los gatos que vixiaban os niños; lembrei aqueles pais que se achegaban os fillos e collían no seu peteiro a merda que eles cagaban para que non caera no chan; lembreime cando as anduriñas chegaban a miña aldea, e con toda a confianza metianse nos niños que tiñan feitos doutros anos; lembreime sentilas piar cando saia da cama. Eu non escotei esa historia nun vello café; ninguén ma contou, esa historia saeu da miña pel: foi un neno que escapou da aldea, nunca souben se alguén chorou cando dicía: ¿onde andará?; ninguén me foi buscar; tampouco sei se Pepe ou Pepiño me chamaban os que alí deixei; gustariame saber se alguén dixo que volvera pronto ¡por favor!. Volverá,volverá, quizais dixera a miña avoa ou a tía Mercedes de García…Nun día calquera por aqui se pousará; e namentras non me vían quizais dixeran: Pepiño ¿onde vai?, Pepiño ¿onde estará?. Volvin, coma as anduriñas, volvín algunhas veces mais; case sempre volvía cando lle cadraba; unhas veces atopabas na palleira e outras non; dunha vez tardei moito; foi desa volta cando me decatei que non había xente, nin vacas, nin bestas, nin galiñas, nin porcos, nin cans, nin tan siquera anduriñas. ¿Onde estarán?, dicia eu. ¡bah! un día calquera xa se pousarán…non oin a historia nun café, ninguén ma veu contar, esta historia aprendina o mesmo tempo que aprendin a falar. ¡Que magoa me da!.. ainda volvo, de cando en vez,…pero a filla, da filla, da filla dunha pariente moi lonxana daquela anduriña que tentaba peteirar os gatos; ¿onde vai?…aquela anduriña vestida de branco e de negro, aquela anduriña que coma todas criouna a sua nai; ¿onde vai?…anduriña…¿onde vai?…

POMBA DA PAZ ?

Dende neno, cando ia a escola de Dorvisou, sempre tiven por certo que as pombas eran o simbolo da Paz. Polo visto Noso Señor estaba moi enrabechado cos homes, eran uns pecadentos, e quixolles dar un castigo: ia facer que chovera corenta dias e corenta noites para que afogaran todos; na Enciclopedia que tiñamos dicía que o Noso Señor dixolle a Noé que fixera unha barca moi grande, que metera nela a súa familia e unha parella de cada animal que houbera no mundo. Noé pasou os corenta dias e as corenta noites metido na Arca; tiña con él unha morea de animais: vacas ,porcos, galiñas, cans, cabalos, corvos…e tamén tiña pombas. Sabía o refrán aquel de que “nuncha choveu que non escampara”, botou de conta que xa era moito chover, estaba a chegar o verán e algún día tería que parar. Unha mañan botou un corvo a voar, alá pola noite chegou todo mollado e non quixo comer nada; mandouno uns poucos días maís e o tolo do corvo sempre facía o mesmo: chegaba mollado e non comía. Noé decatouse de seguida que ainda había moita auga; o corvo mollabase o comer outros animais mortos e por iso non tiña fame o condenado. Outro día mandou ir unha pomba e de seguidiña volveu, non atopou onde pousarse; o outro día pola mañan cediño volveu a mandar a pomba, desta vez tardou un chisco mais; traía no peteiro un ramalliño de oliveira; Noé soubo así que xa podía baixar da Arca, as augas xa non cubrían a terra; puxose moi ledo , aquela pomba e mais os seus descendentes ian ser para sempre as “Pombas da Paz”.
Pasaron os anos e deixei de ser algo neno, coido que de todo nunca deixamos, merquei unha máquina de retratar, atopei unha pomba e fixenlle a foto; cando cheguei a casa fiquei abraiado: esa pomba non semellaba nada a de Noé, por riba de non ser branca marcaba o paso coma se estivera facendo o servizo…e a sombra…a sombra mesmo semellaba aquelas bombas que me dicía o meu pai que botaban na Guerra…

ECOS DE SOCIEDADE

Noutros tempos había xente que tiña moita fachenda, e cartos tamén, a data do seu casamento poñíana no diario para que todos o souberan. Hoxe en día sigue sendo preciso ter cartos para poder facelo coma antes; pero se nonos tes hai otros xeitos para dicirllo os teus amigos e viciños: un anaco dun trapo e uns cordeis abondan para arranxar o asunto. O día vintesete eran as eleccións municipais; estes mozos aproveitaron que o vinteseis era xornada de reflexión d dixeron que se ian casar…pola noite comezarían a exercer o seu dereito o voto…irían vendo a quen votar…e se cadra tamén cantos botar…